باش بەت>>خەۋەر مەركىزى>>دۇنياغا نەزەر
جۇڭگو بىلەن ئامېرىكىنىڭ يېڭىچە چوڭ دۆلەتلەر مۇناسىۋىتىنى راۋاجلاندۇرۇش يەنە بىر قېتىم جەزملەشتۈرۈلدى
مەنبەسى:جۇڭگو ئۇيغۇرچە رادىيو تورى |تەھرىر:ئامانگۈل ھېبىبۇللا | يوللانغان ۋاقىت:2015-09-30 08:06:36

 

بېيجىڭ ۋاقتى 26-سېنتەبىر، دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ ئامېرىكىدىكى تۆت كۈنلۈك زىيارىتىنى ئاياغلاشتۇردى. جۇڭگو بىلەن ئامېرىكىنىڭ يېڭىچە چوڭ دۆلەتلەر مۇناسىۋىتىنى راۋاجلاندۇرۇش يەنە بىر قېتىم جەزملەشتۈرۈلدى.

بېيجىڭ ۋاقتى 26-سېنتەبىر، دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ ئامېرىكىدىكى تۆت كۈنلۈك زىيارىتىنى ئاياغلاشتۇردى. گەرچە ۋاقىت قىس، مۇساپە زىچ ئورۇنلاشتۇرۇلغان بولسىمۇ، لېكىن جۇڭگو ئېلان قىلغان «رەئىس شى جىنپىڭنىڭ ئامېرىكىدىكى دۆلەت ئىشلىرى زىيارىتىدە جۇڭگونىڭ نەتىجىسى تىزىملىكى»دە، جۇڭگو بىلەن ئامېرىكا سىياسىي، ئىقتىساد سودا، ئادىمىيەت، كىلىمات ئۆزگىرىشى، پەن-تېخنىكا، قانۇن ئىجراسى، مۇداپىئە، ئاۋىياتىسىيە، ئۇل ئەسلىھەلەر قۇرۇلۇشى قاتارلىق ساھەلەردە 49 تۈرلۈك مۇھىم ئورتاق تونۇش ھاسىل قىلدى. بۇنىڭ ئىچىدىكى بىرىنچى تۈر جۇڭگو بىلەن ئامېرىكىنىڭ يېڭىچە چوڭ دۆلەتلەر مۇناسىۋىتىنى تەرەققىي قىلدۇرۇشنىڭ يەنە بىر قېتىم جەزملەشتۈرۈلگەنلىكى بولدى.

بۇ قېتىم شى جىنپىڭ بىلەن ئوباما كۆرۈشكەندىن كېيىن، جۇڭگو-ئامېرىكا ئىككى تەرەپ ئۆزئارا ھۆرمەت قىلىش، ھەمكارلىشىپ تەڭ گۈللىنىشتەك جۇڭگو-ئامېرىكا يېڭىچە چوڭ دۆلەتلەر مۇناسىۋىتىنى ئورنىتىش ئۈچۈن داۋاملىق تىرىشىپ، يۇقىرى قاتلامدىكىلەر ۋە ھەر قايسى دەرىجىلىكلەرنىڭ ئالاقىسىنى ساقلاپ، ئىككى تەرەپ، رايون، دۇنيا قاتلىمىدىكى ئەمەلىي ھەمكارلىقىنى يەنىمۇ كېڭەيتىپ، ئىختىلاپلارنى ئىجادىي تىزگىنلەشكە قوشۇلدى. بۇنىڭغا قارىتا تەھلىلچى ئەربابلار مۇنداق دەپ قارىدى: ئىككى دۆلەتنىڭ ئورتاق تىرىشىشى كۈچلۈك جۇڭگو-ئامېرىكا مۇناسىۋىتىنى قوغداشلا بولماستىن، جۇڭگو بىلەن ئامېرىكىنىڭ يېڭىچە چوڭ دۆلەتلەر مۇناسىۋىتىنى يېڭى نۇقتىغا يەتكۈزىدۇ شۇنىڭ بىلەن بىرگە دۇنيا ۋە رايوننىڭ تىنچلىقى، مۇقىملىقى ۋە گۈللەپ روناق تېپىشىغا تۆھپە قوشىدۇ.

2012-يىلى 3-مايدا جۇڭگو بىلەن ئامېرىكىنىڭ ئىستراتېگىيە ۋە ئىقتىساد سۆزلىشىشى بېيجىڭدا ئېچىلدى، ئىككى تەرەپ «يېڭىچە چوڭ دۆلەتلەر مۇناسىۋىتى» ئورنىتىشنى باش تېما قىلىپ، بۇ ئۇقۇمنى يېڭى يۈكسەكلىككە كۆتۈردى. ئارقىدىن ئىككى تەرەپ بۇنىڭ ئۈچۈن تىرىشچانلىق كۆرسەتتى. جۇڭگو ياشلىرى تورى مۇخبىرىنىڭ ئېنىقلىشىچە، شى جىنپىڭ بىلەن ئوبامانىڭ ھەر قېتىملىق كۆرۈشۈشىدە بۇ ئۇقۇم تەكرار تىلغا ئېلىنىپ، «شى جىنپىڭ بىلەن ئوبامانىڭ كۆرۈشۈشى»دىكى دائىملىك تېما بولۇپ قالدى.

جۇڭگو بىلەن ئامېرىكىنىڭ يېڭىچە چوڭ دۆلەتلىك مۇناسىۋىتىنىڭ مەزمۇنىنى بېيىتىش ھەققىدە شى جىنپىڭ ئىلگىرى توقۇنۇشماسلىق، قارشىلاشماسلىق، ئۆزئارا ھۆرمەت قىلىپ، ھەمكارلىشىپ تەڭ نەپ ئېلىش دېگەن سۆزگە يىغىنچاقلىغان ئىدى. «تونۇشماسلىق، قارشىلاشماسلىق» ئىككى تەرەپنىڭ بىر بىرىنىڭ ئىستراتېگىيەلىك مەقسىتىگە ئوبيېكتىپ ئىدراكى قاراپ، رەقىپلەردىن بولماي شېرىكلەردىن بولۇشتا چىڭ تۇرۇپ، قارشىلىشىش، توقۇنۇشۇش ئەمەس، سۆزلىشىش ھەمكارلىشىش ئارقىلىق زىددىيەت ۋە ئىختىلاپلارنى مۇۋاپىق بىر تەرەپ قىلىشنى تەلەپ قىلىدۇ. «ئۆزئارا ھۆرمەت قىلىش» ئىككى تەرەپتىن بىر بىرىنىڭ ساداسىغا قۇلاق سېلىپ، ئۆزئارا چۈشۈنۈپ، ئىشىنىش، ھەمكارلىشىشقا ئۇل سېلىشنى تەلەپ قىلىدۇ. «ھەمكارلىشىپ تەڭ نەپ ئېلىش»- نۆل يىغىندىلىق تەپەككۇرىنى تاشلاپ، ئۆز مەنپەئەتىنى قوغلاشقاندا قارشى تەرەپنىڭ مەنپەئەتىنىمۇ ئويلىشىپ، ئۆز تەرەققىياتى ئۈستىدە ئويلانغاندا تەڭ تەرەققىي قىلىشنى ئىلگىرى سۈرۈپ، مەنپەئەت بىرىكمىسى قېلىپىنى ئۈزلۈكسىز چوڭقۇرلاشتۇرۇش دېگەنلىكتۇر.

جۇڭگو ئىقتىسادىنىڭ ئۇچقاندەك ئېشىشىغا ئەگىشىپ، «جۇڭگونىڭ قەد كۆتۈرۈشى»، «كۈچلۈك دۆلەت ئىستراتېگىيەسى» قاتارلىق مۇقاملار چەتئەل تاراتقۇلىرىدا بازار تاپتى، ئامېرىكا باشچىلىقىدىكى غەرب ئەللىرى ئۆز دۆلىتىنىڭ مەنپەئەتىنى ئويلاشقان ئاساستا، جۇڭگوغا مۇرەككەپ پوزىتسىيەدە، گۇماندا بولدى. ھالبۇكى جۇڭگو ئەزەلدىن تىنچلىق سۆيىدىغان دۆلەت. كونىلار دوستۇڭ كۆپ بولسا، يولۇڭ راۋان بولىدۇ، قوشنىلار بىلەن ئەپ ئۆتسەڭ ئىلىڭ روناق تاپار دېگەن. تىنچلىقنى سۆيۈشنىڭ كۇڭزىچىلىق ئىدىيەسىدە چوڭقۇر يىلتىزى بار، دوستانە بولۇش ئىدىيەسى ئاللىبۇرۇن جۇڭخۇا مىللەتلىرىنىڭ روھىغا سىڭىپ كەتكەن.

2015-يىلى 17-سېنتەبىر شى جىنپىڭ 7-نۆۋەتلىك جۇڭگو-ئامېرىكا سودا سانائەتچىلەر باشلىقلىرى ۋە سابىق ئالىي ئەمەلدارلىرى سۆزلىشىشىگە قاتناشقان ئامېرىكا ۋەكىللىرى بىلەن كۆرۈشكەندە مۇنۇلارنى بىلدۈردى: جۇڭگو بىلەن ئامېرىكىنىڭ يېڭىچە چوڭ دۆلەتلەر مۇناسىۋىتىنى ئورنىتىش نىشانىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش- جۇڭگو بىلەن ئامېرىكا خەلقىنىڭ بەختى، شۇنداقلا دۇنيا تىنچلىقى ۋە تەرەققىياتىنىڭ ئامىتى. شى جىنپىڭ 24-سېنتەبىر كەچتە ۋاشنگتوندىكى بلايىر دۆلەت مېھمانخانىسىدا ئوباما بىلەن كۆرۈشكەندە مۇنداق دەپ كۆرسەتتى: ئەمەلىيەت جۇڭگو بىلەن ئامېرىكىنىڭ يېڭىچە چوڭ دۆلەتلەر مۇناسىۋىتى ئورنىتىشتىن ئىبارەت بۇ نىشاننىڭ تامامەن توغرا بولۇپ، قۇدرەتلىك ھاياتى كۈچكە ئىگە ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلاپ بەردى. ئىككى تەرەپ بۇ يۆلىنىشتە قەتئىي چىڭ تۇرۇپ، قەدەممۇ قەدەم ئىلگىرلىشى كېرەك.

بۇ قېتىم شى جىنپىڭنىڭ ئامېرىكىدىكى زىيارىتىدە 49 تۈرلۈك نەتىجە قولغا كەلدى. بۇنىڭ 37سى ئىككى تەرەپنىڭ ئەمەلىي ھەمكارلىقىغا چېتىلىدۇ، مەزمۇنى ئىككى تەرەپنىڭ خەلقئارادىكى كۆپ تەرەپلىك ئىقتىساد ھەمكارلىقى رامكىسىدىكى ئورتاق تونۇشى، جۇڭگو-ئامېرىكا مەبلەغ سېلىش كېلىشىمى ھەمدە ئالاقىدار مەبلەغ سېلىشنى ئېچىۋېتىش ھەققىدىكى ۋەدىسىنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بولۇپ، مۇھىمى ئىقتىساد سودا ۋە تېخنىكا ساھەسىدىكى ھەمكارلىقى، پۇل مۇئامىلە بازىرىدىكى ئالاقىنى راۋانلاشتۇرۇش، چېرىكلىككە، تېررورلۇققا قارشى تۇرۇش قاتارلىق قانۇن ئىجرا قىلىش جەھەتتىكى ھەمكارلىق شۇنداقلا مەدەنىيەت، سەھىيە قاتارلىق ئاممىۋى ساھەلەردىكى ھەمكارلىق قاتارلىقلارغا چېتىلىدۇ. جۇڭگو-ئامېرىكا ساياھەت يىلىنى بېكىتىش، ئۈچ يىلدا 50مىڭ ئوقۇغۇچىنى ئۆزئارا ئەۋەتىش، جۇڭگو بىلەن ئامېرىكا شېرىكلىشىپ كىنو ئىشلەش قاتارلىق تەدبىرلەرمۇ ئىككى دۆلەت خەلقىنى ئەمەلىي پايدىغا ئېرىشتۈرىدۇ.

 

ھەمبەھىرلەش
كېيىنكىسى
مۇناسىۋەتلىك خەۋەرلەر
يەنە قىزىق نۇقتا
يەنە ئاۋات سۈرەتلىك خەۋەرلەر
يەنە تەنتەربىيە
يەنە پەن-تېخنىكا
يەنە غەلىتە ئىشلار
يەنە كوچا پاراڭلىرى
يەنە ساغلاملىق